Bạch biến là một bệnh ngoài
da khá phổ biến, là hiện tượng sắc tố của da bị rối loạn do sự phá hủy và mất
đi tế bào sinh sắc tố, có thể ảnh hưởng về mặt thẩm mỹ. Bệnh chiếm 1-2% dân số,
có thể gặp ở mọi lứa tuổi, mọi giới nhưng hay gặp nhất ở tuổi thanh niên.

Các biểu hiện của bệnh

Bạch biến là những nốt nổi
thành từng chấm, vết hoặc đám da màu trắng bạch, hoàn toàn mất sắc tố da
(melanin) vì ở các vùng đó vắng tế bào sinh sắc tố hoặc có nhưng đã ngừng hoạt
động. Các đám bạch biến có ranh giới rõ rệt, viền da lành xung quanh sẫm màu
hơn. Da trên đám bạch biến vẫn bình thường không bị teo, cảm giác trên da không
biến đổi, không đau ngứa, không tê dại. Lông trên đám bạch biến cũng bị trắng
như cước.

Vết bạch biến trên da.

Số lượng và vị trí của đốm
mất sắc tố hay thay đổi, có thể gồm một hoặc nhiều đốm, vị trí thường gặp là mu
bàn tay, cổ tay, cẳng tay, lưng, cổ, vùng mặt và vùng sinh dục. Đặc biệt, bạch
biến hầu như không gặp ở vùng lòng bàn tay, lòng bàn chân và vùng niêm mạc. Đôi
khi các đốm mất sắc tố xuất hiện xung quanh nốt ruồi, bớt, vết bỏng.

Bệnh tiến triển không theo
quy luật, rất khó đoán trước, bệnh nhân thường không biết bệnh khởi phát khi
nào. Bệnh có thể xuất hiện ngay sau một chấn thương tinh thần hoặc chấn thương
thể chất nặng. Bệnh tiến triển mạn tính, có thể có những đợt nặng lên. Tổn
thương thường tăng lên vào mùa hè, giảm đi vào mùa đông hoặc ổn định lâu dài.
Ngoài ra, bệnh cũng có tỷ lệ tự khỏi khoảng 15-30%.

Tổn thương bạch biến có thể
khu trú hoặc rải rác, đối xứng. Hình tròn, bầu dục hoặc nhiều cạnh nham nhở như
bản đồ. Bệnh nhân càng trẻ, thời gian bị bệnh càng ngắn thì có nhiều hy vọng
khỏi bệnh hơn. Ngược lại, càng lớn tuổi, bị bệnh càng lâu, triển vọng kết quả
điều trị càng kém đi.

Bệnh có lây không?

Điều đáng mừng là bệnh hoàn
toàn không lây cho người xung quanh, không gây cảm giác đau ngứa, khó chịu gì,
không ảnh hưởng sức khỏe, không gây biến chứng về nội tạng nhưng bệnh có thể
gây ảnh hưởng sâu sắc về tâm lý khiến bệnh nhân lo lắng, day dứt, mặc cảm về
phương diện thẩm mỹ, nhất là khi tổn thương lộ rõ ở các vùng hở (cổ, mặt, bàn
tay), nhất là ở những bệnh nhân đang lứa tuổi sắp lập gia đình.

Nguyên nhân gây bệnh

Nguyên nhân gây bệnh còn chưa
được làm rõ mặc dù gần đây đã có nhiều tiến bộ về bệnh lý giải phẫu, tổ chức,
hóa sinh, nội tiết, thần kinh, di truyền học… Chỉ mới biết rằng bạch biến là
do một khuyết tật gây rối loạn chức phận của các tế bào tạo sắc tố da ở vùng bị
bệnh.

Bệnh có thể liên quan đến
nhiều yếu tố: xúc động, căng thẳng thần kinh, rối loạn giao cảm, rối loạn thần
kinh rễ tủy sống ở vùng tương đương. Một số trường hợp có liên quan đến chức
phận tuyến giáp trạng, thượng thận, tuyến yên, tuyến sinh dục, gan, tụy… Hiện
nay, phần lớn các tác giả đang tập trung nghiên cứu theo hướng liên quan tới di
truyền và tự miễn dịch.

Điều trị thế nào?

Vì nguyên nhân bệnh sinh chưa
rõ nên điều trị còn gặp nhiều khó khăn, kết quả thất thường.

Phổ biến nhất là phương pháp
dùng các chế phẩm có tác dụng tăng cảm ứng với ánh sáng (cảm quang) toàn thân
hoặc tại chỗ như chế phẩm có psoralen (meladinin, melagenin) kết hợp chiếu tia
cực tím sóng ngắn hoặc sóng dài tại vùng tổn thương. Cần chú ý là uống thuốc có
chất psoralen có thể bị tác dụng phụ: chán ăn, tăng men gan, vàng da. Không
dùng cho trẻ em dưới 12 tuổi. Bôi tại chỗ các chất cảm quang có thể làm cho đám
bạch biến bị đỏ rát phỏng nước. Có thể dùng kết hợp với các thuốc chống viêm,
chống dị ứng, ức chế miễn dịch (corticoid, immuran, cyclosporin).

Ngoài ra, cấy tế bào sắc tố
vào vùng da bạch biến là một phương pháp hiện đại nhưng đòi hỏi kỹ thuật cao,
tốn kém nên chưa được áp dụng rộng rãi.

Lời khuyên chung với bệnh
nhân là xác định an tâm điều trị lâu dài, tránh quá lo lắng bi quan về bệnh dễ
làm nguy cơ bột phát. Khi mắc bệnh, cần phát hiện điều trị sớm ở thầy thuốc
chuyên khoa, không nên tự động bôi thuốc, uống thuốc không thích hợp, nhiều khi
tiền mất tật mang. Cách phòng ngừa tốt nhất là giữ cơ thể luôn khỏe mạnh, có
chế độ ăn uống, nghỉ ngơi, luyện tập và làm việc hợp lý.

BS. Phan Thị Huyền Trang

LEAVE A REPLY